Η όσφρηση μάς έκανε... ανθρώπους

Σύγκριση του εγκεφάλου του Homo sapiens και του Νεάντερταλ έδειξε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος διέθετε μεγαλύτερους οσφρητικούς βολβούς
                                                                                                                    Πηγή: Θεοδώρα Τσώλη 
                            
Στην εικόνα αυτή αποτυπώνεται η βάση του εγκεφάλου του σύγχρονου ανθρώπου όπως εξελίχθηκε από τον εγκέφαλο των Νεάντερταλ Credit:3D Morphometrics Lab, Paleoanthropology Group, Museo Nacional de Ciencias Naturales, CSIC

Λονδίνο 

«Λαγωνικό» με ισχυρή όσφρηση αποδεικνύεται ο σύγχρονος άνθρωπος σε σύγκριση με τους Νεάντερταλ. Αυτό μαρτυρεί μια νέα μελέτη που ανήκει σε διεθνή ομάδα ερευνητών μεταξύ των οποίων η καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τίμπινγκεν στη Γερμανία κυρία Κατερίνα Χαρβάτη. Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι η «παραμελημένη» μέχρι σήμερα αίσθηση της όσφρησης ήταν άκρως σημαντική για την ανθρώπινη εξέλιξη αφού σε μεγάλο βαθμό μας έκανε… ανθρώπους.

Hi-tech απεικόνιση 

Στο πλαίσιο της νέας μελέτης που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature Communications» οι ερευνητές με επικεφαλής ειδικούς του Ισπανικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας χρησιμοποίησαν hi-tech απεικονιστικές τεχνικές προκειμένου να συγκρίνουν τον εγκέφαλο του Homo sapiens με εκείνον των Νεάντερταλ.

Η σύγκριση που βασίστηκε στο σχήμα της βάσης του κρανίου έδειξε πως παρότι τα δύο αυτά διαφορετικά είδη ανθρώπου διαθέτουν σχεδόν ίδιο μέγεθος εγκεφάλου εμφανίζουν διαφορές στο σχήμα του οι οποίες μαρτυρούν και διαφορές στην οργάνωσή του. Οι σχηματικές και οργανωτικές διαφορές πιθανότατα συνδέονται με τη συμπεριφορά και τη γνώση.

Διαφορές στην όσφρηση και στη συμπεριφορά

Η μελέτη συγκεκριμένα αποκάλυψε ότι οι κροταφικοί λόβοι οι οποίοι εμπλέκονται στη γλώσσα, στη μνήμη και στις κοινωνικές λειτουργίες καθώς και οι οσφρητικοί βολβοί που συνδέονται με την όσφρηση είναι σχετικώς μεγαλύτεροι στον Homo sapiens σε σχέση με τους Νεάντερταλ. Τα ευρήματα αυτά, σύμφωνα με τους ειδικούς, μαρτυρούν πολλά για την οσφρητική ικανότητα καθώς και για τη συμπεριφορά του σύγχρονου ανθρώπου.

Η όσφρηση αποτελεί μια από τις «αρχαιότερες» αισθήσεις στα σπονδυλωτά. Τη στιγμή που οι άλλες αισθήσεις μας πρέπει να περάσουν από διαφορετικά «φίλτρα» του εγκεφαλικού φλοιού, η όσφρηση ξεκινά από το περιβάλλον και περνά κατευθείαν στα ανώτερα κέντρα του εγκεφάλου. Για την ακρίβεια «ταξιδεύει» σε πολλές περιοχές του που αφορούν την επεξεργασία των συναισθημάτων, των κινήτρων, του φόβου, της μνήμης, της ευχαρίστησης αλλά και της σεξουαλικής έλξης.

Μύτη και μνήμη

«Η αίσθηση της όσφρησης συνδέεται με τη μνήμη περισσότερο από κάθε άλλη αίσθηση. Αυτό εξηγεί για ποιον λόγο οι οσμές προκαλούν άμεσα έντονα συναισθήματα σε ό,τι αφορά παλαιά γεγονότα αλλά και έντονα συναισθήματα σχετικά με ανθρώπους» σημειώνει στο Βήμα η κυρία Χαρβάτη. Εξηγεί ότι οι σχετικώς μεγαλύτεροι οσφρητικοί βολβοί και κροταφικοί λοβοί του Homo sapiens σε σύγκριση με οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο είδος μαρτυρούν καλύτερη αίσθηση όσφρησης η οποία με τη σειρά της συνδέεται με την εξέλιξη των κοινωνικών λειτουργιών όπως η αναγνώριση των συγγενών, οι καλύτερες οικογενειακές σχέσεις, η ομαδική σύμπνοια και η κοινωνική μάθηση.

Οι συγγραφείς καταλήγουν τονίζοντας πως παρότι η όσφρηση των πρωτευόντων ειδών και του ανθρώπου δεν είχε λάβει τη θέση που της άξιζε, καθώς εθεωρείτο μια «κατώτερη» αίσθηση, η νέα μελέτη δείχνει τη σημασία της για την ανθρώπινη εξέλιξη και κυρίως για την κοινωνική εξέλιξη του Homo sapiens. 

Διαβάστε περισσότερα γι'αυτό το άρθρο »

Το νερό σε ρόλο Big Brother

Aνάλυση DNA του νερού μιας λίμνης αποκαλύπτει τον πληθυσμό των ειδών που ζουν εκεί
                                                                                                                                  Πηγή: Θ.Λαΐνας

Νέα μέθοδος μπορεί να αποκαλύψει τον αριθμό των ειδών που ζουν σε μια λίμνη εντοπίζοντας στο νερό το DNA τους

Λονδίνο 

Ερευνητές στη Δανία διαπίστωσαν ότι αναλύοντας ένα μικρό δείγμα νερού από μια λίμνη μπορεί να αποκαλυφθεί τόσο ο αριθμός των διαφορετικών ειδών που ζουν εκεί όσο και ο πληθυσμός του κάθε είδους. Ανέπτυξαν μια μέθοδο εντοπισμού του DNA μέσα στο γλυκό νερό η οποία εμφανίζεται ιδιαίτερα αποτελεσματική και μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην προστασία ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

Το DNA στο νερό

Επιστήμονες του Μουσείου Φυσικής Ιστορία της Δανίας διαπίστωσαν ότι τα είδη που ζουν μέσα ή κοντά στο γλυκό νερό αφήνουν σε αυτό το γονιδιακό τους ίχνος και η ανάλυση του νερού στη συνέχεια μπορεί να αποκαλύψει την παρουσία τους.
Σύμφωνα μάλιστα με τους ερευνητές δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει η καταγραφή των ειδών που ζουν στην περιοχή από όπου έχει ληφθεί το δείγμα νερού γιατί το DNA τους διαφέρει εντυπωσιακά.

«Στα δείγματα νερού που αναλύσαμε διαπιστώσαμε ότι το DNA των ζώων διέφερε τόσο όπως εκείνο μιας ενυδρίδας και μιας λιβελούλας. Διαπιστώσαμε ότι η μέθοδος εντοπισμού του DNA που αναπτύξαμε εντοπίζει ένα μεγάλο εύρος ειδών και μάλιστα σπάνιων που ζουν στο γλυκό νερό. Όλα τα είδη αφήνουν ίχνη DNA στο περιβάλλον που κινούνται τα οποία μπορούν να εντοπιστούν μέσα σε ένα δείγμα νερού από εκείνη την περιοχή» υποστηρίζει ο Φίλιπ Φράνσις Τόμσεν, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Η μέθοδος, η οποία είναι φτηνή και γρήγορη,  κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική αφού μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο των ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. 

Διαβάστε περισσότερα γι'αυτό το άρθρο »

Φευγαλέο ίχνος του μποζονίου Χιγκς

Εντοπίσθηκαν ενδείξεις, όχι όμως χειροπιαστές αποδείξεις
                                                                                                                         Πηγή:Λαλίνα Φαφούτη 

Οι ερευνητές εντοπίζουν «φευγαλέο ίχνος» αλλά όχι απτή απόδειξη του μποζονίου Χιγκς στον LHC του CERN

Γενεύη 

Ενα «φευγαλέo ίχνος» του μποζονίου Χιγκς ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν οι επιστήμονες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών (CERN) στη Γενεύη. Προς το παρόν οι αρμόδιοι εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί, μιλώντας απλώς για ενδείξεις και παραπέμπουν για πιο χειροπιαστά αποτελέσματα στη λεπτομερέστερη ανάλυση που θα ολοκληρωθεί το 2012.

Σύμπτωση στα δυο πειράματα

Το γεγονός ότι το «είδωλο» του σωματιδίου του Θεού εμφανίζεται περίπου στην ίδια μάζα και στα δυο ξεχωριστά πειράματα που διεξάγονται για την αναζήτησή του στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) θεωρείται ωστόσο ιδιαίτερα ενθαρρυντικό.

Για την ακρίβεια, πριν από την επίσημη ανακοίνωση της ανάλυσης των συγκεντρωτικών πειραματικών δεδομένων και ενώ οι φημολογίες οργίαζαν, κάποιοι ειδικοί έλεγαν ότι μια σύμπτωση των αποτελεσμάτων στα πειράματα Atlas και CMS, ακόμη και αν ήταν ασαφής, θα ήταν αρκετή για να «βάλει τους επιστήμονες στον πειρασμό να ανοίξουν σαμπάνιες» .

Αυτό βεβαίως μόνο μεταξύ τους και κεκλεισμένων των θυρών, γιατί επισήμως αυτή τη στιγμή κανείς δεν τολμά να μιλήσει για οριστική ανακάλυψη. Η σημερινή εικόνα άλλωστε μπορεί πάντοτε να ανατραπεί από την περαιτέρω ανάλυση των δεδομένων που θα συνεχιστεί το επόμενο έτος.

Ασαφές πλεόνασμα

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση τόσο το Atlas όσο και το CMS «είδαν» ένα πλεόνασμα αλληλεπιδράσεων περίπου στην ίδια μάζα. Συγκεκριμένα το πρώτο εντόπισε το πλεόνασμα στα 126 γιγαηλεκτροβόλτ (GeV) και το δεύτερο στα 124 γιγαηλεκτροβόλτ. Είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται τέτοια σύμπτωση στα δυο πειράματα και το γεγονός θεωρείται σημαντικό.

Τίποτε ωστόσο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η εικόνα αυτή να είναι απατηλή, γι’ αυτό και οι υπεύθυνοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί. «Το πλεόνασμα μπορεί να οφείλεται σε κάποια διακύμανση, μπορεί όμως να είναι και κάτι πιο ενδιαφέρον. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε τίποτε σε αυτό το στάδιο» δήλωσε η Φαμπιόλα Τζανότι, εκπρόσωπος του πειράματος Atlas.

Από την πλευρά του ο Γκουίντο Τονέλι, εκπρόσωπος του πειράματος CMS, τόνισε: «Το πλεόνασμα είναι περισσότερο συμβατό με ένα Χιγκς του Καθιερωμένου Μοντέλου σε μάζες από τα 124 GeV και κάτω αλλά η στατιστική σημασία δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να καταλήξουμε σε κάτι οριστικό. Με τα σημερινά δεδομένα αυτό που βλέπουμε ταιριάζει είτε με μια διακύμανση υποβάθρου είτε με την παρουσία του μποζονίου».

Το σωματίδιο φάντασμα

Το μποζόνιο Χιγκς, γνωστό και ως σωματίδιο-φάντασμα, είναι σύμφωνα με τη θεωρία εξαιρετικά βραχύβιο και υφίσταται πολύ γρήγορα μεταπτώσεις μετατρεπόμενο σε άλλα, σταθερότερα σωματίδια. Ο εντοπισμός του είναι αδύνατος με τα σημερινά μέσα, γι’ αυτό και οι ερευνητές το αναζητούν μέσω των αλληλεπιδράσεων που προκαλεί η παρουσία του.

Τα προηγούμενα πειράματα που είχαν γίνει στον Μεγάλο Επιταχυντή Hλεκτρονίων-Ποζιτρονίων (LEP), τον πρόδρομο του LHC, είχαν αποκλείσει την ύπαρξη του Χιγκς στις μάζες ως και τα 114 GeV. Ο LHC κατασκευάστηκε ακριβώς για να το αναζητήσει σε μεγαλύτερες μάζες.

Η επιφυλακτικότητα των ερευνητών στη σημερινή ανακοίνωση οφείλεται στο γεγονός ότι το πλεόνασμα αλληλεπιδράσεων παρατηρήθηκε μόνο σε μερικές από τις δισεκατομμύρια συγκρούσεις ατόμων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των δυο πειραμάτων.

Περιθώριο στατιστικού σφάλματος

Επίσης το επίπεδο στατιστικής βεβαιότητάς τους δεν ξεπερνά τα δυο σίγμα. Τυπικά, για να μπορεί να κατοχυρωθεί μια ανακάλυψη θα πρέπει να έχει τουλάχιστον επίπεδο βεβαιότητας πέντε σίγμα, το οποίο σημαίνει ότι οι πιθανότητες να οφείλεται σε στατιστικό σφάλμα είναι λιγότερες από μια στο εκατομμύριο.

Ουσιαστικά δηλαδή η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται και πάλι σε αναμονή των αποτελεσμάτων των επόμενων αναλύσεων, τα οποία θα ανακοινωθούν το 2012. Εως τότε όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά και δεν αποκλείεται οι αισιόδοξες προβλέψεις να ανατραπούν.

«Τα σήματα αυτού του είδους έρχονται και φεύγουν» δήλωσε ο γενικός διευθυντής του CERN Ρολφ-Ντίτερ Χόιερ μιλώντας στο BBC. «Αν και υπάρχει αντιστοιχία ανάμεσα στα δυο πειράματα χρειαζόμαστε πιο χειροπιαστά νούμερα».

Ο εντοπισμός του «σωματιδίου του Θεού», όπως το αποκαλούν, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς αποτελεί τη βάση του Καθιερωμένου Μοντέλου της σωματιδιακής Φυσικής και της σημερινής κατανόησής μας για τη δημιουργία του Σύμπαντος.

Διαβάστε περισσότερα γι'αυτό το άρθρο »